Đánh giá mức độ phát triển thị trường tài chính bằng tiêu chí nào?

Việc xác định số vốn cần gọi nên bắt đầu từ mục tiêu kinh doanh, sau đó quy đổi thành nhu cầu tài chính cụ thể thay vì làm theo chiều ngược lại.

Vì sao doanh nghiệp cần xác định đúng số vốn cần gọi?

Số vốn gọi được ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành, tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sở hữu của nhà sáng lập.

Nếu gọi quá ít, doanh nghiệp có thể:

·         Thiếu nguồn lực để hoàn thành các mục tiêu đã cam kết

·         Phải quay lại gọi vốn sớm với vị thế đàm phán yếu hơn

·         Mất cơ hội mở rộng thị trường hoặc phát triển sản phẩm

Ngược lại, nếu gọi quá nhiều, doanh nghiệp có thể:

·         Pha loãng cổ phần nhiều hơn mức cần thiết

·         Chịu áp lực tăng trưởng tương ứng với quy mô vốn

·         Sử dụng vốn kém hiệu quả, làm giảm hiệu suất đầu tư

Do đó, mục tiêu không phải là gọi được nhiều tiền nhất mà là gọi đủ để đạt được cột mốc tăng trưởng tiếp theo.

Nguyên tắc xác định số vốn cần gọi

Xác định cột mốc cần đạt trước vòng gọi vốn tiếp theo

Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu sẽ hoàn thành sau khi sử dụng nguồn vốn, chẳng hạn:

·         Hoàn thiện sản phẩm

·         Đạt số lượng khách hàng mục tiêu

·         Tăng doanh thu lên một mức nhất định

·         Mở rộng sang thị trường mới

·         Chứng minh mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng

Nhà đầu tư thường muốn thấy rằng khoản vốn hiện tại sẽ giúp doanh nghiệp tạo ra giá trị đủ lớn để bước sang vòng gọi vốn kế tiếp với mức định giá cao hơn.

Dự toán toàn bộ chi phí để đạt mục tiêu

Sau khi xác định cột mốc, doanh nghiệp cần lập kế hoạch chi tiết cho các khoản chi như:

·         Phát triển sản phẩm

·         Tuyển dụng nhân sự

·         Marketing và bán hàng

·         Chi phí vận hành

·         Hạ tầng công nghệ

·         Chi phí pháp lý và quản trị

·         Dự phòng rủi ro

Việc bóc tách chi phí giúp con số gọi vốn trở nên minh bạch và có căn cứ.

Tính toán thời gian sử dụng vốn (Runway)

Runway là khoảng thời gian doanh nghiệp có thể hoạt động trước khi cần huy động thêm vốn.

Thông thường, startup nên chuẩn bị nguồn lực đủ cho khoảng 12–24 tháng hoạt động. Điều này giúp doanh nghiệp có đủ thời gian:

·         Triển khai kế hoạch

·         Kiểm chứng các giả định kinh doanh

·         Đạt được các chỉ số quan trọng

·         Chuẩn bị cho vòng gọi vốn tiếp theo

Nếu runway quá ngắn, doanh nghiệp sẽ phải gọi vốn liên tục, ảnh hưởng đến hoạt động và khả năng thương lượng.

Xác định mức dự phòng hợp lý

Kế hoạch kinh doanh hiếm khi diễn ra đúng như dự kiến. Vì vậy, doanh nghiệp nên bổ sung một khoản dự phòng cho:

·         Chi phí phát sinh

·         Tiến độ triển khai chậm hơn kế hoạch

·         Biến động thị trường

·         Thử nghiệm các chiến lược mới

Khoản dự phòng cần được tính toán hợp lý thay vì làm tăng quy mô gọi vốn một cách tùy tiện.

Công thức tham khảo để xác định số vốn cần gọi

Một cách tiếp cận đơn giản là:

Số vốn cần gọi = Tổng chi phí để đạt cột mốc tiếp theo Quỹ dự phòng

Trong đó:

·         Tổng chi phí bao gồm toàn bộ ngân sách cần thiết trong thời gian thực hiện kế hoạch.

·         Quỹ dự phòng giúp doanh nghiệp ứng phó với các biến động ngoài dự kiến.

Điều quan trọng là mọi khoản mục đều cần được giải trình bằng kế hoạch tài chính cụ thể.

Những yếu tố ảnh hưởng đến số vốn nên gọi

Giai đoạn phát triển của doanh nghiệp

Mỗi giai đoạn có nhu cầu vốn khác nhau.

·         Giai đoạn ý tưởng: tập trung phát triển sản phẩm mẫu và kiểm chứng thị trường

·         Giai đoạn tăng trưởng ban đầu: đầu tư vào khách hàng, doanh thu và đội ngũ

·         Giai đoạn mở rộng: tăng năng lực vận hành, mở rộng thị trường và tối ưu quy mô

Doanh nghiệp càng trưởng thành thì quy mô vốn thường càng lớn, nhưng đồng thời cũng cần chứng minh hiệu quả sử dụng vốn tốt hơn.

Tốc độ tăng trưởng mong muốn

Nếu mục tiêu tăng trưởng nhanh, doanh nghiệp sẽ cần:

·         Tuyển dụng nhiều hơn

·         Chi mạnh hơn cho marketing

·         Đầu tư hạ tầng

·         Mở rộng quy mô sớm

Ngược lại, chiến lược tăng trưởng bền vững có thể giúp giảm nhu cầu huy động vốn.

Hiệu quả sử dụng vốn

Nhà đầu tư không chỉ quan tâm số tiền doanh nghiệp cần mà còn đánh giá khả năng biến nguồn vốn thành kết quả kinh doanh.

Một doanh nghiệp có kế hoạch sử dụng vốn rõ ràng, ưu tiên các hoạt động tạo giá trị và kiểm soát chi phí tốt thường tạo được niềm tin cao hơn trong quá trình gọi vốn.

Sai lầm thường gặp khi xác định số vốn cần gọi

Gọi vốn theo cảm tính

Nhiều doanh nghiệp lựa chọn một con số "đẹp" hoặc dựa trên kinh nghiệm của doanh nghiệp khác thay vì xây dựng kế hoạch tài chính riêng.

Điều này khiến việc giải trình với nhà đầu tư trở nên thiếu thuyết phục.

Không gắn số vốn với mục tiêu cụ thể

Nếu không thể trả lời:

·         Khoản vốn này dùng để làm gì?

·         Khi nào sử dụng?

·         Sau khi sử dụng sẽ đạt được kết quả nào?

thì rất khó thuyết phục nhà đầu tư.

Không tính đến các chi phí phát sinh

Việc bỏ qua các khoản dự phòng khiến doanh nghiệp nhanh chóng thiếu vốn dù kế hoạch ban đầu được xây dựng khá chi tiết.

Gọi vốn vượt quá nhu cầu thực tế

Nhiều startup cho rằng gọi càng nhiều càng tốt. Tuy nhiên, điều này có thể dẫn đến pha loãng cổ phần không cần thiết và tạo áp lực phải đạt tốc độ tăng trưởng tương xứng với quy mô vốn đã huy động.

Cách trình bày số vốn cần gọi với nhà đầu tư

Một con số sẽ thuyết phục hơn khi được trình bày theo cấu trúc:

1.    Mục tiêu kinh doanh cần đạt

2.    Các hạng mục sử dụng vốn

3.    Ngân sách cho từng hạng mục

4.    Thời gian triển khai

5.    Kết quả kỳ vọng sau khi hoàn thành

6.    Các chỉ số sẽ cải thiện sau khi sử dụng vốn

Cách tiếp cận này giúp nhà đầu tư đánh giá được tính hợp lý của nhu cầu vốn thay vì chỉ nhìn vào tổng số tiền doanh nghiệp muốn huy động.

Việc xác định số vốn cần gọi không phải là tìm ra con số lớn nhất mà là xác định mức vốn đủ để đưa doanh nghiệp đến cột mốc tăng trưởng tiếp theo với hiệu quả cao nhất. Khi nhu cầu vốn được xây dựng từ mục tiêu kinh doanh, kế hoạch tài chính và lộ trình phát triển rõ ràng, doanh nghiệp sẽ tăng khả năng thuyết phục nhà đầu tư, hạn chế pha loãng cổ phần không cần thiết và tạo nền tảng vững chắc cho các vòng gọi vốn tiếp theo.