Phân biệt IaaS, PaaS và SaaS theo phạm vi quản lý

Có thể hiểu đơn giản:

·         IaaS (Infrastructure as a Service): Nhà cung cấp quản lý hạ tầng vật lý, khách hàng quản lý gần như toàn bộ hệ điều hành và ứng dụng.

·         PaaS (Platform as a Service): Nhà cung cấp quản lý cả hạ tầng và nền tảng phát triển, khách hàng chỉ tập trung xây dựng ứng dụng.

·         SaaS (Software as a Service): Nhà cung cấp quản lý toàn bộ hệ thống, người dùng chỉ sử dụng phần mềm.

Mức độ kiểm soát giảm dần từ IaaS → PaaS → SaaS, trong khi mức độ đơn giản khi triển khai lại tăng theo chiều ngược lại.

IaaS là gì?

IaaS (Infrastructure as a Service) cung cấp tài nguyên hạ tầng CNTT dưới dạng dịch vụ, bao gồm:

·         Máy chủ ảo (Virtual Machine)

·         Lưu trữ (Storage)

·         Mạng (Networking)

·         Firewall

·         Load Balancer

Nhà cung cấp chịu trách nhiệm:

·         Trung tâm dữ liệu

·         Máy chủ vật lý

·         Thiết bị mạng

·         Ảo hóa (Virtualization)

Khách hàng chịu trách nhiệm:

·         Hệ điều hành

·         Middleware

·         Runtime

·         Dữ liệu

·         Ứng dụng

·         Chính sách bảo mật ở tầng hệ điều hành và ứng dụng

Khi nào nên dùng IaaS?

IaaS phù hợp khi doanh nghiệp cần:

·         Toàn quyền cấu hình máy chủ

·         Cài đặt phần mềm theo yêu cầu

·         Di chuyển hệ thống từ On-premise lên Cloud

·         Chạy các ứng dụng đặc thù

Ví dụ IaaS

·         Amazon EC2

·         Microsoft Azure Virtual Machines

·         Google Compute Engine

·         DigitalOcean Droplets

PaaS là gì?

PaaS (Platform as a Service) cung cấp một nền tảng hoàn chỉnh để phát triển và triển khai ứng dụng.

Ngoài hạ tầng, nhà cung cấp còn quản lý:

·         Hệ điều hành

·         Runtime

·         Middleware

·         Web Server

·         Database Platform (tùy dịch vụ)

·         Công cụ triển khai

Khách hàng chỉ cần:

·         Viết mã nguồn

·         Cấu hình ứng dụng

·         Quản lý dữ liệu

·         Triển khai phiên bản mới

Ưu điểm của PaaS

·         Không cần quản trị máy chủ

·         Rút ngắn thời gian phát triển

·         Tự động mở rộng tài nguyên

·         Giảm chi phí vận hành hạ tầng

Hạn chế

Đổi lại sự tiện lợi là khả năng tùy biến thấp hơn IaaS. Một số nền tảng còn có thể khiến doanh nghiệp phụ thuộc vào hệ sinh thái của nhà cung cấp (vendor lock-in).

Ví dụ PaaS

·         Google App Engine

·         Azure App Service

·         Heroku

·         AWS Elastic Beanstalk

SaaS là gì?

SaaS (Software as a Service) là mô hình người dùng sử dụng trực tiếp phần mềm thông qua Internet.

Toàn bộ các thành phần đều do nhà cung cấp quản lý:

·         Hạ tầng

·         Máy chủ

·         Hệ điều hành

·         Nền tảng

·         Cập nhật phần mềm

·         Vá lỗi

·         Sao lưu

·         Bảo mật hệ thống

Người dùng chỉ cần:

·         Đăng nhập

·         Cấu hình theo nhu cầu

·         Sử dụng phần mềm

Ưu điểm

·         Không cần cài đặt

·         Triển khai nhanh

·         Chi phí đầu tư ban đầu thấp

·         Luôn được cập nhật phiên bản mới

Hạn chế

·         Ít khả năng tùy chỉnh

·         Phụ thuộc vào nhà cung cấp

·         Khả năng tích hợp có thể bị giới hạn tùy nền tảng

Ví dụ SaaS

·         Microsoft 365

·         Google Workspace

·         Salesforce

·         Slack

·         Zoom

So sánh IaaS, PaaS và SaaS theo phạm vi quản lý

Từ bảng trên có thể thấy:

·         IaaS trao nhiều quyền kiểm soát nhất cho khách hàng.

·         PaaS cân bằng giữa khả năng kiểm soát và sự tiện lợi.

·         SaaS tối đa hóa sự đơn giản trong sử dụng nhưng giảm quyền quản trị.

Phạm vi quản lý quyết định sự khác biệt như thế nào?

Nếu nhìn theo trách nhiệm quản trị:

IaaS

·         Quản trị nhiều

·         Linh hoạt cao

·         Tự chịu trách nhiệm cấu hình

·         Phù hợp đội ngũ IT hoặc DevOps

PaaS

·         Quản trị ở mức trung bình

·         Tập trung phát triển ứng dụng

·         Ít phải vận hành hạ tầng

SaaS

·         Hầu như không cần quản trị hạ tầng

·         Chỉ sử dụng phần mềm

·         Phù hợp người dùng cuối hoặc doanh nghiệp muốn triển khai nhanh

Có thể hình dung mức độ quản lý như sau:

On-premise → IaaS → PaaS → SaaS

Trong đó:

·         Quyền kiểm soát giảm dần.

·         Khối lượng công việc vận hành cũng giảm dần.

·         Trách nhiệm của nhà cung cấp tăng lên tương ứng.

Nên chọn IaaS, PaaS hay SaaS?

Việc lựa chọn phụ thuộc vào nhu cầu thực tế.

Chọn IaaS nếu:

·         Cần toàn quyền quản lý máy chủ

·         Có đội ngũ quản trị hệ thống

·         Muốn tùy chỉnh sâu hạ tầng

Chọn PaaS nếu:

·         Tập trung phát triển ứng dụng

·         Muốn giảm công việc vận hành

·         Cần triển khai nhanh nhưng vẫn kiểm soát mã nguồn

Chọn SaaS nếu:

·         Chỉ cần sử dụng phần mềm

·         Không muốn đầu tư hạ tầng

·         Muốn triển khai ngay với chi phí vận hành thấp

Ba mô hình IaaS, PaaS và SaaS không cạnh tranh trực tiếp mà phục vụ những nhu cầu khác nhau. Điểm khác biệt quan trọng nhất là phạm vi quản lý giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng.

·         IaaS phù hợp khi cần quyền kiểm soát hạ tầng tối đa.

·         PaaS phù hợp khi muốn tập trung vào phát triển ứng dụng mà không phải quản trị hệ thống.

·         SaaS phù hợp khi mục tiêu là sử dụng phần mềm nhanh chóng, đơn giản và ít phải vận hành.

Hiểu rõ phạm vi trách nhiệm của từng mô hình sẽ giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp điện toán đám mây phù hợp với quy mô, nguồn lực kỹ thuật và mục tiêu triển khai.