Phân biệt Low-code và No-code theo cách phát triển ứng dụng

Vì vậy, No-code thường phù hợp với người dùng nghiệp vụ muốn tự xây dựng công cụ phục vụ công việc. Low-code phù hợp hơn với lập trình viên, chuyên viên kỹ thuật hoặc nhóm phát triển cần tăng tốc nhưng vẫn muốn kiểm soát kiến trúc, tích hợp và logic của ứng dụng.

Low-code và No-code khác nhau trước hết ở cách tạo ứng dụng

Cả Low-code và No-code đều thay thế một phần công việc lập trình thủ công bằng giao diện kéo thả, biểu mẫu cấu hình, luồng xử lý trực quan và các thành phần dựng sẵn. Người dùng không phải viết toàn bộ ứng dụng từ đầu như trong phương pháp phát triển truyền thống.

Tuy nhiên, hai phương pháp không loại bỏ mã nguồn ở cùng một mức độ.

Cách phát triển bằng No-code

No-code cho phép người dùng tạo ứng dụng chủ yếu bằng thao tác cấu hình. Người xây dựng có thể chọn thành phần giao diện, thiết lập trường dữ liệu, tạo điều kiện xử lý và kết nối các bước bằng công cụ trực quan.

Nền tảng chịu trách nhiệm chuyển những cấu hình này thành chức năng có thể vận hành. Người dùng thường không tiếp xúc trực tiếp với mã nguồn và cũng không cần hiểu sâu về ngôn ngữ lập trình.

Cách tiếp cận này phù hợp với những ứng dụng có quy trình tương đối rõ ràng, chẳng hạn:

·         Biểu mẫu thu thập thông tin

·         Công cụ phê duyệt nội bộ

·         Hệ thống quản lý yêu cầu

·         Trang thông tin đơn giản

·         Ứng dụng theo dõi công việc

·         Quy trình tự động hóa giữa các dịch vụ

No-code không có nghĩa là ứng dụng hoàn toàn không chứa mã. Mã vẫn tồn tại trong nền tảng, nhưng được nhà cung cấp phát triển và ẩn khỏi người dùng.

Cách phát triển bằng Low-code

Low-code cũng sử dụng giao diện trực quan và thành phần dựng sẵn, nhưng cho phép nhà phát triển bổ sung mã để mở rộng chức năng.

Một phần ứng dụng có thể được tạo nhanh bằng mô hình dữ liệu, bộ dựng giao diện hoặc luồng xử lý trực quan. Khi gặp yêu cầu đặc thù, lập trình viên có thể viết thêm logic, tạo thành phần riêng, gọi API hoặc kết nối với hệ thống bên ngoài.

Low-code vì thế kết hợp hai cách làm:

·         Cấu hình trực quan để tăng tốc những phần phổ biến

·         Lập trình thủ công để xử lý những phần cần tùy chỉnh sâu

Phương pháp này không nhằm loại bỏ lập trình viên. Mục tiêu chính là giảm lượng công việc lặp lại để đội ngũ kỹ thuật tập trung vào logic nghiệp vụ, tích hợp, bảo mật và các chức năng tạo khác biệt cho ứng dụng.

Kỹ năng cần có là ranh giới rõ nhất giữa Low-code và No-code

Khác biệt về kỹ năng xuất phát trực tiếp từ mức độ người dùng phải làm việc với mã, dữ liệu và kiến trúc hệ thống.

No-code phù hợp với người dùng nghiệp vụ

Người sử dụng No-code thường chỉ cần hiểu:

·         Quy trình nghiệp vụ cần số hóa

·         Dữ liệu nào phải được thu thập

·         Điều kiện nào kích hoạt một hành động

·         Người nào tham gia từng bước

·         Kết quả đầu ra cần đạt được

Ví dụ, một chuyên viên nhân sự có thể tạo quy trình tiếp nhận yêu cầu nghỉ phép bằng cách thiết kế biểu mẫu, đặt điều kiện phê duyệt và gửi thông báo tự động. Người này không nhất thiết phải biết cách xây dựng cơ sở dữ liệu hoặc viết hàm xử lý phía máy chủ.

Dù không yêu cầu kỹ năng lập trình, No-code vẫn đòi hỏi tư duy logic. Một quy trình được cấu hình sai có thể tạo dữ liệu trùng lặp, gửi thông báo nhầm hoặc bỏ qua bước kiểm soát quan trọng.

Low-code đòi hỏi nền tảng kỹ thuật cao hơn

Người phát triển bằng Low-code thường cần hiểu một hoặc nhiều nội dung sau:

·         Mô hình dữ liệu

·         API và cơ chế tích hợp

·         Logic phía máy chủ

·         Xác thực và phân quyền

·         Quản lý phiên bản

·         Kiểm thử phần mềm

·         Triển khai và vận hành ứng dụng

Nền tảng Low-code giúp giảm khối lượng mã phải viết, nhưng không thay thế kiến thức kỹ thuật khi ứng dụng có nhiều người dùng, dữ liệu nhạy cảm hoặc tích hợp với hệ thống quan trọng.

Do đó, đối tượng sử dụng Low-code thường là lập trình viên, kỹ sư phần mềm, chuyên viên công nghệ thông tin hoặc người dùng nghiệp vụ có năng lực kỹ thuật tương đối cao.

Khả năng tùy chỉnh của Low-code rộng hơn No-code

Khả năng tùy chỉnh không chỉ phụ thuộc vào số lượng thành phần có sẵn. Nó còn phụ thuộc vào việc nền tảng cho phép người phát triển can thiệp sâu đến đâu khi thành phần dựng sẵn không đáp ứng yêu cầu.

No-code tùy chỉnh trong phạm vi nền tảng quy định

Các nền tảng No-code thường cung cấp một tập hợp lựa chọn được kiểm soát. Người dùng có thể thay đổi giao diện, dữ liệu và quy trình, nhưng chủ yếu trong giới hạn của các chức năng mà nhà cung cấp đã thiết kế.

Cách giới hạn này tạo ra hai lợi ích:

·         Người dùng ít có khả năng làm hỏng cấu trúc hệ thống

·         Quá trình tạo ứng dụng trở nên nhanh và dễ học hơn

Đổi lại, khi xuất hiện một yêu cầu nằm ngoài khả năng của nền tảng, người dùng có thể không có cách thực hiện hoặc phải thay đổi quy trình để phù hợp với công cụ.

Ví dụ, một nền tảng No-code có thể hỗ trợ gửi email khi biểu mẫu được duyệt nhưng không hỗ trợ thuật toán phân loại phức tạp theo nhiều nguồn dữ liệu. Khi đó, người dùng phải chấp nhận logic đơn giản hơn hoặc chuyển sang giải pháp có khả năng mở rộng cao hơn.

Low-code cho phép mở rộng bằng mã và tích hợp

Low-code thường cung cấp nhiều điểm mở rộng hơn, chẳng hạn:

·         Viết logic xử lý riêng

·         Xây dựng thành phần giao diện tùy chỉnh

·         Kết nối API

·         Tích hợp cơ sở dữ liệu bên ngoài

·         Gọi dịch vụ đám mây

·         Thêm quy tắc xác thực

·         Điều chỉnh quy trình triển khai

Nhờ đó, Low-code có thể đáp ứng những yêu cầu mà công cụ trực quan chưa hỗ trợ sẵn.

Tuy nhiên, tùy chỉnh càng sâu thì ứng dụng càng phụ thuộc vào kỹ năng lập trình, kiểm thử và bảo trì. Khi một dự án Low-code chứa nhiều mã tùy chỉnh, lợi thế về tốc độ có thể giảm và quá trình quản trị trở nên gần với phát triển phần mềm truyền thống hơn.

Low-code và No-code phục vụ các nhóm người dùng khác nhau

No-code hướng tới việc trao khả năng tạo công cụ cho bộ phận nghiệp vụ. Low-code hướng tới việc tăng năng suất của đội ngũ kỹ thuật và hỗ trợ phối hợp giữa công nghệ với nghiệp vụ.

Sự phân chia này không hoàn toàn tuyệt đối. Một số nền tảng No-code cho phép chèn đoạn mã nhỏ, trong khi một số nền tảng Low-code có thể được người không chuyên sử dụng cho những tác vụ đơn giản.

Vì vậy, Low-code và No-code nên được xem như hai vùng trên cùng một phổ phát triển trực quan, thay vì hai nhóm công nghệ có ranh giới cố định.

Mỗi phương pháp phù hợp với một mức độ phức tạp khác nhau

Việc chọn Low-code hay No-code nên bắt đầu từ yêu cầu của ứng dụng, không phải từ mong muốn loại bỏ hoàn toàn hoạt động lập trình.

Trường hợp phù hợp với No-code

No-code phù hợp khi:

·         Quy trình nghiệp vụ đã rõ ràng

·         Logic xử lý không quá phức tạp

·         Số lượng tích hợp bên ngoài hạn chế

·         Nền tảng đã có đủ thành phần cần thiết

·         Bộ phận nghiệp vụ muốn tự điều chỉnh ứng dụng

·         Mục tiêu là thử nghiệm ý tưởng hoặc số hóa công việc nhanh

·         Ứng dụng không giữ vai trò cốt lõi trong kiến trúc công nghệ

Các bộ phận như nhân sự, marketing, bán hàng hoặc vận hành có thể dùng No-code để giải quyết những nhu cầu mà đội công nghệ thông tin chưa thể ưu tiên ngay.

Trường hợp phù hợp với Low-code

Low-code phù hợp khi:

·         Ứng dụng cần kết nối nhiều hệ thống

·         Logic nghiệp vụ có nhiều điều kiện

·         Cần tạo thành phần riêng

·         Cần quản lý quyền truy cập chi tiết

·         Dữ liệu phải được xử lý theo quy tắc đặc thù

·         Ứng dụng cần tham gia vào quy trình phát triển và triển khai chính thức

·         Đội ngũ kỹ thuật vẫn cần kiểm soát kiến trúc

Low-code đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp muốn tăng tốc xây dựng ứng dụng nhưng không thể chấp nhận những giới hạn của một giải pháp chỉ dựa vào cấu hình.

Trường hợp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng trực quan

Cả Low-code và No-code đều có thể không phù hợp khi ứng dụng yêu cầu:

·         Hiệu năng được tối ưu ở mức rất cao

·         Kiến trúc đặc thù

·         Thuật toán phức tạp

·         Khả năng kiểm soát mã nguồn toàn diện

·         Hạ tầng triển khai chuyên biệt

·         Mức độ độc lập cao với nhà cung cấp

·         Yêu cầu bảo mật hoặc tuân thủ mà nền tảng không đáp ứng

Trong những trường hợp này, phát triển truyền thống hoặc mô hình kết hợp có thể là lựa chọn phù hợp hơn.

Tốc độ phát triển không phải tiêu chí duy nhất để lựa chọn

Low-code và No-code thường giúp rút ngắn thời gian xây dựng phiên bản đầu tiên vì nhiều thành phần cơ bản đã được chuẩn bị sẵn. Tuy nhiên, một ứng dụng được tạo nhanh chưa chắc đã dễ mở rộng hoặc quản trị lâu dài.

Doanh nghiệp cần đánh giá ít nhất bốn nhóm điều kiện.

Khả năng đáp ứng yêu cầu

Cần xác định nền tảng có hỗ trợ đầy đủ quy trình, dữ liệu, phân quyền và tích hợp hay không. Không nên chọn No-code chỉ vì dễ sử dụng nếu ứng dụng sớm phải vượt qua giới hạn của các thành phần dựng sẵn.

Khả năng vận hành và mở rộng

Ứng dụng phục vụ một nhóm nhỏ có thể không gặp vấn đề trong giai đoạn đầu. Khi số lượng người dùng, dữ liệu hoặc quy trình tăng lên, doanh nghiệp phải kiểm tra khả năng mở rộng, giám sát, sao lưu và xử lý sự cố của nền tảng.

Quản trị và bảo mật

Việc cho phép nhiều nhân viên tự tạo ứng dụng có thể làm phát sinh các công cụ nằm ngoài sự kiểm soát của bộ phận công nghệ thông tin. Dữ liệu có thể bị lưu sai vị trí, quyền truy cập được cấu hình quá rộng hoặc quy trình quan trọng phụ thuộc vào tài khoản cá nhân.

Do đó, mô hình No-code và Low-code vẫn cần:

·         Danh mục ứng dụng được quản lý

·         Quy định về dữ liệu

·         Kiểm soát quyền truy cập

·         Quy trình phê duyệt tích hợp

·         Cơ chế sao lưu và chuyển giao

·         Người chịu trách nhiệm vận hành

Khả năng phụ thuộc nhà cung cấp

Ứng dụng được xây dựng trên một nền tảng thường phụ thuộc vào mô hình dữ liệu, thành phần và cơ chế thực thi của nền tảng đó. Việc chuyển sang hệ thống khác có thể cần xây dựng lại một phần hoặc toàn bộ ứng dụng.

Rủi ro này thường lớn hơn khi nền tảng không cho phép xuất mã, sử dụng định dạng dữ liệu riêng hoặc chỉ hỗ trợ tích hợp trong hệ sinh thái của nhà cung cấp.

Cách xác định nên chọn Low-code hay No-code

Có thể đưa ra lựa chọn bằng cách trả lời lần lượt các câu hỏi sau:

1.    Ai sẽ xây dựng và bảo trì ứng dụng?

2.    Nếu bộ phận nghiệp vụ tự thực hiện và không có kỹ năng lập trình, No-code phù hợp hơn. Nếu đội kỹ thuật chịu trách nhiệm, Low-code cung cấp nhiều khả năng kiểm soát hơn.

3.    Yêu cầu có nằm trong chức năng dựng sẵn không?

4.    Nếu nền tảng đã hỗ trợ đầy đủ biểu mẫu, dữ liệu và luồng xử lý, No-code có thể đáp ứng. Nếu cần logic riêng hoặc giao diện đặc thù, nên nghiêng về Low-code.

5.    Ứng dụng cần tích hợp đến mức nào?

6.    Một vài kết nối tiêu chuẩn có thể được xử lý bằng No-code. Nhiều API, cơ sở dữ liệu hoặc hệ thống nội bộ thường đòi hỏi Low-code và năng lực kỹ thuật.

7.    Ứng dụng quan trọng đến đâu?

8.    Công cụ hỗ trợ nội bộ có thể chấp nhận mức kiểm soát thấp hơn. Ứng dụng ảnh hưởng trực tiếp đến khách hàng, doanh thu hoặc dữ liệu nhạy cảm cần quy trình kỹ thuật và quản trị chặt chẽ hơn.

9.    Ứng dụng có tiếp tục mở rộng không?

10.  Nếu nhu cầu chỉ giới hạn trong một quy trình nhỏ, No-code có thể là lựa chọn hiệu quả. Nếu ứng dụng dự kiến phát triển thành hệ thống lớn, Low-code hoặc kiến trúc kết hợp thường tạo nhiều dư địa hơn.

11.  Doanh nghiệp chấp nhận mức phụ thuộc nền tảng nào?

12.  Cần xem xét khả năng xuất dữ liệu, tích hợp hệ thống, chuyển đổi nhà cung cấp và duy trì ứng dụng khi chính sách nền tảng thay đổi.

Không nên mặc định No-code luôn nhanh hơn hoặc Low-code luôn tốt hơn. Phương pháp phù hợp là phương pháp đáp ứng đủ yêu cầu với mức kỹ năng, chi phí quản trị và rủi ro mà tổ chức có thể chấp nhận.

Low-code và No-code đều sử dụng nền tảng trực quan để giảm công việc lập trình thủ công, nhưng chúng giải quyết hai nhu cầu khác nhau. No-code ưu tiên khả năng tiếp cận, giúp người dùng nghiệp vụ tạo ứng dụng bằng cấu hình. Low-code ưu tiên sự cân bằng giữa tốc độ và quyền kiểm soát, cho phép đội ngũ kỹ thuật bổ sung mã khi yêu cầu vượt khỏi thành phần dựng sẵn.

Ranh giới quan trọng nhất không nằm ở tên gọi của nền tảng mà nằm ở cách ứng dụng được phát triển. Khi gần như toàn bộ chức năng được tạo bằng cấu hình trong phạm vi cố định, đó là cách tiếp cận No-code. Khi cấu hình trực quan được kết hợp với mã tùy chỉnh, API và quy trình kỹ thuật, đó là cách tiếp cận Low-code.