Vai trò của ESG đối với phát triển bền vững

Mối quan hệ này không có nghĩa rằng ESG và phát triển bền vững là hai khái niệm hoàn toàn giống nhau. Phát triển bền vững có phạm vi rộng, áp dụng cho quốc gia, cộng đồng, nền kinh tế và nhiều thế hệ. ESG thường được sử dụng ở cấp tổ chức, doanh nghiệp và hoạt động đầu tư. Giá trị cốt lõi của ESG nằm ở khả năng kết nối định hướng bền vững với quản trị rủi ro, phân bổ nguồn lực, trách nhiệm giải trình và hiệu quả hoạt động.

ESG chuyển mục tiêu phát triển bền vững thành cơ chế quản trị

Phát triển bền vững đặt ra một định hướng dài hạn: đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm suy giảm khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Tuy nhiên, định hướng này sẽ khó tạo ra thay đổi nếu không được chuyển thành trách nhiệm cụ thể trong hoạt động của tổ chức.

ESG thực hiện vai trò chuyển đổi đó thông qua ba nhóm tiêu chí:

·         Môi trường – Environmental: Cách tổ chức sử dụng tài nguyên, tiêu thụ năng lượng, phát thải, quản lý chất thải và tác động đến hệ sinh thái

·         Xã hội – Social: Cách tổ chức đối xử với người lao động, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng

·         Quản trị – Governance: Cách quyền lực được phân bổ, quyết định được giám sát, rủi ro được kiểm soát và trách nhiệm được thực thi

Thông qua ba trụ cột này, một cam kết chung như “hoạt động có trách nhiệm” có thể được chuyển thành mục tiêu giảm phát thải, tiêu chuẩn an toàn lao động, cơ chế giám sát của hội đồng quản trị hoặc quy trình phòng chống tham nhũng.

Cơ chế vận hành của ESG thường đi theo chuỗi liên kết:

1.    Nhận diện tác động, rủi ro và cơ hội bền vững

2.    Xác định vấn đề trọng yếu đối với tổ chức và các bên liên quan

3.    Đặt mục tiêu và chỉ số đo lường

4.    Phân công trách nhiệm quản lý

5.    Tích hợp mục tiêu vào chiến lược và vận hành

6.    Theo dõi kết quả, công bố thông tin và điều chỉnh

Nhờ đó, phát triển bền vững không còn chỉ là tuyên bố định hướng mà trở thành một phần của hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Trụ cột môi trường bảo vệ nền tảng tài nguyên của tăng trưởng dài hạn

Trụ cột môi trường tập trung vào mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế và các hệ thống tự nhiên. Mọi tổ chức đều phụ thuộc ở những mức độ khác nhau vào năng lượng, nước, nguyên liệu, đất đai, khí hậu ổn định và khả năng hấp thụ chất thải của môi trường.

ESG giúp tổ chức đánh giá sự phụ thuộc và tác động này thông qua các vấn đề như:

·         Phát thải khí nhà kính

·         Tiêu thụ năng lượng và tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo

·         Khai thác và sử dụng nước

·         Phát sinh, xử lý và tái chế chất thải

·         Ô nhiễm không khí, đất và nguồn nước

·         Sử dụng nguyên vật liệu

·         Ảnh hưởng đến đa dạng sinh học

·         Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu

Vai trò của trụ cột môi trường không giới hạn ở việc giảm tác động tiêu cực. Khi được tích hợp vào chiến lược, nó còn thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm mức độ phụ thuộc vào những đầu vào có giá hoặc nguồn cung biến động.

Ví dụ, doanh nghiệp đầu tư vào thiết bị tiết kiệm năng lượng có thể đồng thời giảm phát thải và giảm chi phí vận hành. Thiết kế sản phẩm có khả năng sửa chữa, tái sử dụng hoặc tái chế có thể giảm lượng chất thải và nhu cầu nguyên liệu mới. Đánh giá rủi ro khí hậu có thể giúp doanh nghiệp nhận diện nguy cơ gián đoạn sản xuất, hư hại tài sản hoặc thiếu hụt nguồn cung.

Tuy nhiên, hiệu quả môi trường không thể được đánh giá chỉ bằng một hoạt động riêng lẻ. Một doanh nghiệp có thể giảm nhựa tại văn phòng nhưng vẫn tạo ra tác động lớn trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, cách tiếp cận đáng tin cậy phải xem xét toàn bộ hoạt động có tính trọng yếu, thay vì chỉ tập trung vào những sáng kiến dễ truyền thông.

Trụ cột xã hội tạo nền tảng cho tăng trưởng bao trùm và ổn định

Phát triển bền vững không chỉ yêu cầu bảo vệ tài nguyên mà còn đòi hỏi thành quả kinh tế được tạo ra trong điều kiện tôn trọng con người. Trụ cột xã hội giúp doanh nghiệp đánh giá chất lượng quan hệ với người lao động, khách hàng, nhà cung cấp và cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi hoạt động của mình.

Các vấn đề trọng tâm thường bao gồm:

·         Điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ

·         Sức khỏe và an toàn nghề nghiệp

·         Quyền con người

·         Bình đẳng, đa dạng và hòa nhập

·         Đào tạo và phát triển năng lực

·         Bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư

·         Chất lượng, độ an toàn và khả năng tiếp cận sản phẩm

·         Tiêu chuẩn lao động trong chuỗi cung ứng

·         Tác động đối với cộng đồng địa phương

Cơ chế đóng góp của trụ cột xã hội đối với phát triển bền vững thể hiện ở ba cấp độ.

Thứ nhất, doanh nghiệp bảo vệ những người trực tiếp tham gia quá trình tạo ra giá trị. Môi trường làm việc an toàn, chế độ phù hợp và cơ hội phát triển giúp giảm tổn thất do tai nạn, nghỉ việc hoặc thiếu hụt kỹ năng.

Thứ hai, doanh nghiệp giảm nguy cơ chuyển chi phí sang xã hội. Một sản phẩm không an toàn, việc sử dụng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng hoặc hành vi xâm phạm dữ liệu có thể tạo lợi ích tài chính ngắn hạn nhưng gây tổn thất cho người lao động, khách hàng và cộng đồng.

Thứ ba, doanh nghiệp củng cố niềm tin và khả năng hợp tác lâu dài. Quan hệ ổn định với người lao động, nhà cung cấp và cộng đồng giúp tổ chức duy trì nguồn nhân lực, bảo vệ khả năng vận hành và giảm xung đột.

Trụ cột xã hội chỉ tạo ra giá trị thực chất khi quyền lợi của các bên liên quan được tích hợp vào quyết định kinh doanh. Các hoạt động từ thiện riêng lẻ không thể bù đắp cho điều kiện lao động yếu kém, sản phẩm thiếu an toàn hoặc chuỗi cung ứng vi phạm quyền con người.

Trụ cột quản trị bảo đảm các cam kết bền vững được thực hiện

Môi trường và xã hội thường là những tác động dễ quan sát hơn, nhưng quản trị mới là cơ chế quyết định tổ chức có thực hiện được cam kết hay không. Trụ cột quản trị xác định ai chịu trách nhiệm, quyết định được kiểm soát như thế nào và tổ chức xử lý xung đột lợi ích ra sao.

Nội dung quản trị thường liên quan đến:

·         Cơ cấu và mức độ độc lập của hội đồng quản trị

·         Năng lực giám sát các vấn đề ESG

·         Đạo đức kinh doanh

·         Phòng chống tham nhũng và hối lộ

·         Kiểm soát nội bộ

·         Quản trị rủi ro

·         Minh bạch thông tin

·         Bảo vệ quyền của cổ đông

·         Chính sách thù lao và khuyến khích

·         Cơ chế tiếp nhận, điều tra và xử lý khiếu nại

Quản trị kết nối hai trụ cột còn lại với hệ thống ra quyết định. Nếu trách nhiệm về khí hậu, an toàn lao động hoặc quyền con người không được giao cho cá nhân và bộ phận cụ thể, các mục tiêu liên quan dễ bị tách khỏi hoạt động kinh doanh.

Một hệ thống quản trị hiệu quả cần bảo đảm rằng:

·         Các vấn đề ESG trọng yếu được xem xét ở cấp lãnh đạo

·         Mục tiêu dài hạn không bị lấn át hoàn toàn bởi kết quả ngắn hạn

·         Dữ liệu được kiểm tra trước khi công bố

·         Người quản lý chịu trách nhiệm đối với kết quả

·         Cơ chế khuyến khích không thúc đẩy hành vi gây rủi ro quá mức

·         Sai phạm có thể được phát hiện và xử lý

Vì vậy, quản trị không chỉ là một trụ cột song song với môi trường và xã hội. Nó còn là điều kiện để toàn bộ hệ thống ESG có khả năng vận hành.

ESG giúp nhận diện rủi ro và cơ hội phát triển dài hạn

Một trong những đóng góp quan trọng nhất của ESG là mở rộng phạm vi quản trị rủi ro. Các mô hình quản trị truyền thống có thể tập trung chủ yếu vào doanh thu, chi phí, dòng tiền và tuân thủ. ESG bổ sung những yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động trong trung hạn và dài hạn.

Rủi ro ESG có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức:

·         Thiên tai hoặc thay đổi khí hậu làm gián đoạn sản xuất

·         Khan hiếm tài nguyên làm tăng chi phí đầu vào

·         Quy định môi trường làm công nghệ cũ mất lợi thế

·         Tai nạn lao động gây thiệt hại về con người và vận hành

·         Vi phạm quyền con người làm gián đoạn chuỗi cung ứng

·         Sản phẩm không an toàn làm suy giảm niềm tin

·         Tham nhũng hoặc xung đột lợi ích gây tổn thất pháp lý

·         Công bố thông tin sai lệch làm tăng rủi ro uy tín

Cùng một thay đổi cũng có thể tạo ra cơ hội. Nhu cầu giảm phát thải có thể mở rộng thị trường cho năng lượng sạch, vật liệu có tác động thấp và công nghệ tiết kiệm năng lượng. Sự quan tâm đến an toàn và khả năng tiếp cận có thể thúc đẩy thiết kế sản phẩm phù hợp với nhiều nhóm khách hàng hơn.

ESG hỗ trợ quá trình đánh giá bằng cách đặt các vấn đề này trong mối liên hệ với mô hình kinh doanh. Tổ chức cần xác định vấn đề nào có thể ảnh hưởng đến kết quả tài chính và vấn đề nào phản ánh tác động đáng kể của doanh nghiệp đối với con người hoặc môi trường. Hai góc nhìn có thể giao nhau nhưng không hoàn toàn trùng khớp.

Chẳng hạn, ô nhiễm có thể gây tổn hại trực tiếp cho cộng đồng trước khi trở thành chi phí đáng kể đối với doanh nghiệp. Ngược lại, một thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng có thể ảnh hưởng nhanh đến doanh thu ngay cả khi tác động môi trường của sản phẩm chưa thay đổi. Đánh giá đầy đủ cần xem xét cả tác động doanh nghiệp tạo ra và ảnh hưởng của các vấn đề bền vững đối với doanh nghiệp.

ESG tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Một chiến lược bền vững chỉ có thể được đánh giá khi tổ chức công bố mục tiêu, phương pháp đo lường và kết quả thực hiện. ESG tạo ra cấu trúc để doanh nghiệp báo cáo các vấn đề phi tài chính theo cách có hệ thống hơn.

Tính minh bạch giúp các bên liên quan trả lời những câu hỏi quan trọng:

·         Doanh nghiệp đã xác định vấn đề trọng yếu như thế nào?

·         Mục tiêu được đặt cho thời hạn nào?

·         Chỉ số nào được sử dụng để đo lường?

·         Phạm vi dữ liệu bao gồm những hoạt động nào?

·         Kết quả thay đổi do cải thiện thực tế hay do thay đổi phương pháp tính?

·         Ai chịu trách nhiệm về kết quả?

·         Những hạn chế và sai số nào tồn tại?

Thông tin ESG có thể hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá rủi ro, giúp khách hàng hiểu nguồn gốc sản phẩm, giúp người lao động xem xét điều kiện làm việc và giúp cơ quan quản lý theo dõi trách nhiệm của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, công bố nhiều dữ liệu không đồng nghĩa với minh bạch. Báo cáo có thể trở nên khó sử dụng khi chỉ nhấn mạnh thành tích, thiếu đường cơ sở, thay đổi phạm vi đo lường hoặc bỏ qua những vấn đề bất lợi.

Để hạn chế tình trạng này, thông tin ESG cần có tính nhất quán, khả năng so sánh và khả năng kiểm chứng. Doanh nghiệp cũng phải phân biệt rõ giữa mục tiêu, kế hoạch, kết quả thực tế và ước tính. Đây là cơ sở để giảm nguy cơ “tẩy xanh”, tức tạo hình ảnh bền vững vượt quá mức độ thay đổi thực tế.

ESG chỉ thúc đẩy phát triển bền vững khi được triển khai thực chất

ESG không tự động làm cho một doanh nghiệp trở nên bền vững. Đây là khung quản trị và đánh giá; kết quả phụ thuộc vào cách tổ chức lựa chọn vấn đề trọng yếu, đặt mục tiêu và thay đổi hoạt động.

Một chương trình ESG dễ mất hiệu quả khi:

·         Chỉ được giao cho bộ phận truyền thông

·         Không gắn với chiến lược và ngân sách

·         Chỉ theo dõi những chỉ số thuận lợi

·         Không bao phủ chuỗi giá trị có tác động lớn

·         Đặt mục tiêu nhưng không phân công trách nhiệm

·         Công bố cam kết dài hạn mà thiếu kế hoạch trung gian

·         Dùng một điểm số tổng hợp để thay thế phân tích từng vấn đề

·         Xem ESG như hoạt động tuân thủ riêng biệt

Điểm số ESG cũng cần được hiểu đúng. Các hệ thống đánh giá có thể sử dụng phạm vi, dữ liệu và trọng số khác nhau, vì vậy kết quả giữa các đơn vị đánh giá không nhất thiết giống nhau. Một điểm số cao có thể phản ánh khả năng quản trị một số rủi ro ESG nhưng không chứng minh rằng doanh nghiệp không gây tác động tiêu cực.

Để ESG đóng góp thực chất cho phát triển bền vững, tổ chức cần đáp ứng một số điều kiện:

1.    Xác định đúng các vấn đề có tác động và rủi ro trọng yếu

2.    Thiết lập mục tiêu có phạm vi, thời hạn và đường cơ sở rõ ràng

3.    Tích hợp mục tiêu vào chiến lược, đầu tư và vận hành

4.    Phân công trách nhiệm từ hội đồng quản trị đến bộ phận thực thi

5.    Xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kiểm tra

6.    Công bố cả tiến bộ, hạn chế và kết quả chưa đạt

7.    Tham vấn những bên chịu ảnh hưởng bởi hoạt động của tổ chức

8.    Điều chỉnh chính sách khi dữ liệu cho thấy biện pháp hiện tại không hiệu quả

Như vậy, ESG có giá trị lớn nhất khi được sử dụng như một hệ thống quản trị thay đổi, thay vì một bộ nhãn dùng để mô tả hình ảnh doanh nghiệp.

ESG gắn kết môi trường, xã hội và quản trị bằng cách đưa các tác động bền vững vào cùng một hệ thống ra quyết định. Trụ cột môi trường bảo vệ nguồn tài nguyên và khả năng chống chịu của hệ sinh thái. Trụ cột xã hội bảo vệ con người, quyền lợi và chất lượng quan hệ giữa doanh nghiệp với các bên liên quan. Trụ cột quản trị tạo ra trách nhiệm, cơ chế giám sát và tính minh bạch cần thiết để hai trụ cột còn lại được thực hiện.

Vai trò cốt lõi của ESG đối với phát triển bền vững không nằm ở việc tạo thêm một báo cáo hay một điểm số. Vai trò đó nằm ở khả năng chuyển định hướng dài hạn thành mục tiêu đo lường được, quyết định có trách nhiệm và cải tiến có thể kiểm chứng. ESG chỉ phát huy ý nghĩa khi tổ chức xử lý những tác động trọng yếu, thay đổi cách phân bổ nguồn lực và chịu trách nhiệm về kết quả thực tế.